فرصتِ یاد گرفتن
پیش از اینکه بگویید «از من گذشته»، یک کار تازه را امتحان کنید؛ حتی اگر یاد گرفتنش وقت ببرد.
تا این سن برای خیلیها وقت گذاشتهاید. حالا میشود برای خودتان هم وقت گذاشت؛ بهتر خوابید، برای کارهای روزمره توان بیشتری داشت و با آدمهایی که دوستشان دارید بیشتر در تماس بود.
پیش از اینکه بگویید «از من گذشته»، یک کار تازه را امتحان کنید؛ حتی اگر یاد گرفتنش وقت ببرد.
در کنار پیادهروی، به قدرت پاها و تعادل هم توجه کنید؛ همینها در بلند شدن، خرید کردن و بیرون رفتن به کارتان میآیند.
خواستهتان را به عزیزانتان روشن بگویید و برای دیدن دوستان، خودتان هم پیشقدم شوید.
زندگی سالم در سالمندی فقط به پیادهروی خلاصه نمیشود. خواب، تحرک و تعادل، حافظه و یادگیری، رابطه با دیگران و اختیار کارهای روزمره هم مهماند. در دوران بازنشستگی، دوست دارید از کدامیک شروع کنید؟
لازم نیست به همهچیز با هم برسید. ببینید کدامیک از این شش موضوع امروز بیشتر به زندگی شما مربوط است.
شاید هنوز کاری را امتحان نکردهاید، اما از قبل به خودتان گفتهاید که نمیتوانید. یاد گرفتن کار با گوشی یا شروع یک عادت تازه ممکن است زمان ببرد؛ فرصت امتحان کردن را از خودتان نگیرید.
پیادهروی خوب است. اما بلند شدن از صندلی، حمل خرید یا حفظ تعادل به قدرت دست و پا هم نیاز دارد. دوست دارید کدام کارهای روزمره را همچنان خودتان انجام دهید؟
بعد از بازنشستگی یا کمتر شدن مسئولیتها، شاید برای وقت آزاد روزتان برنامه تازهای لازم باشد. قرار نیست همه ساعتها پر شوند؛ کاری را انتخاب کنید که دلتان میخواهد ادامهاش دهید.
اگر شبها بارها بیدار میشوید یا مدتهاست خوب نمیخوابید، علتش را پیگیری کنید. منظم بودن ساعت خواب و بیداری و عادتهای پیش از خواب هم میتوانند به بهتر شدن خواب کمک کنند.
اگر مدتی است دوستی را ندیدهاید، خودتان برای یک تماس یا قرار پیشقدم شوید. اگر دلتان معاشرت بیشتری میخواهد، لازم نیست منتظر بمانید همهچیز خودبهخود اتفاق بیفتد.
اگر کار با گوشی یا پرداخت قبض را همیشه کسی دیگر انجام داده، از او بخواهید روشش را نشانتان بدهد. اگر هم خوب نمیشنوید، آن را بدون بررسی «طبیعیِ سن» فرض نکنید.
خوابتان اگر مرتب به هم میریزد، آن را فقط به حساب سن نگذارید. ساعت خواب و بیداریتان را تا جای ممکن منظم نگه دارید و ببینید چه چیزی شبها بیدارتان میکند. اگر این وضعیت ادامه دارد، علتش را با پزشک در میان بگذارید.
برای شروع، یکی از این کارها را متناسب با زندگی خودتان انتخاب کنید.
آخرین بار کی کاری را فقط چون دوستش داشتید انجام دادید؟ شاید تابخوردن باشد، شاید سر زدن به یک دوست. اگر چیزی را فقط به بهانه سن کنار گذاشتهاید، یک بار دیگر به آن فکر کنید.
اگر برنامه کار و خانه عوض شده، دوست دارید چه کاری را امتحان کنید؟ نوشتن خاطرات، یاد گرفتن یک مهارت یا رسیدگی به چند گلدان؛ انتخابش با خودتان باشد.
اگر شب برای رفتن به دستشویی بلند میشوید، چراغی دم دست بگذارید و سیمها و فرشهای لغزنده را از مسیر بردارید. این چند کار، رفتوآمد شبانه را امنتر میکند.
برای یکی خرید کردن مهمتر است؛ برای دیگری دیدن دوستان یا تصمیم گرفتن درباره کارهای شخصی. اگر پنج سال بعد را تصور کنید، کدام کار را دوست دارید همچنان خودتان انجام دهید؟ از همین سؤال میتوانید بفهمید امروز به چه چیزهایی بیشتر توجه کنید.
دلتان میخواهد فرزندتان بیشتر زنگ بزند؟ شاید نداند چقدر برایتان مهم است. میتوانید بیگلایه بگویید: «دلم میخواهد بیشتر با هم حرف بزنیم.» دیدن دوستان قدیمی یا پیدا کردن دوست تازه را هم به فرصتی نامعلوم موکول نکنید. گفتنِ «دوستت دارم» یا «دلم برایت تنگ شده» را هم برای روز دیگری نگذارید.
بلند شدن از صندلی، بالا رفتن از پله، بیرون رفتن برای خرید؛ تا وقتی آساناند، کمتر به آنها فکر میکنیم. توجه به قدرت و تعادل، کمک میکند برای انجام این کارهای معمولی تا جای ممکن به خودتان متکی بمانید.
اگر بلند شدن از صندلی یا بالا رفتن از پلهها سختتر شده، تنها به تعداد قدمهایتان نگاه نکنید. قدرت پاها و حفظ تعادل در همین کارهای ساده به کارتان میآیند. هر حرکتی را با توان و وضعیت بدنی خودتان هماهنگ کنید.
«فکر کنم یک نفر را جا انداختی؛ اسم خودت را نگفتی. تو هم یکی از مهمترین آدمهای زندگی خودتی. از خودت مثل طلا مراقبت کن؛ هم به خاطر خودت، هم به خاطر آدمهایی که دوستشان داری.»
نقل بالا از گفتار پیام بهصورت کوتاه ویرایش شده است. برای آشنایی بیشتر، معرفی پیام بهرامپور را بخوانید.
اینها نمونه متناند. تجربه خودتان را درباره خواب، حرکت یا رابطهها در پایین صفحه بنویسید.

«فکر میکردم کمخوابی دیگر جزئی از سنم شده. حالا بیشتر حواسم به خوابم هست و اگر چند شب پشتسرهم بد بخوابم، علتش را پیگیری میکنم. روزی که خوب استراحت کردهام، برای بیرون رفتن هم حوصله بیشتری دارم.»

«همیشه فکر میکردم همین که پیادهروی میکنم کافی است. تازه متوجه شدم بلند شدن از صندلی و حفظ تعادلم هم مهم است. از کسی که شرایط بدنیام را میشناسد پرسیدهام چه حرکتهایی برایم مناسبتر است.»

«منتظر بودم بچهها خودشان حدس بزنند دلم میخواهد بیشتر با هم حرف بزنیم. یک بار ساده و بیگلایه گفتم. از همان گفتوگو، برای تماس گرفتنمان یک وقت مشخص گذاشتهایم و من هم دوباره به چند دوست قدیمی زنگ زدهام.»
قبل از اینکه درباره توانتان قضاوت کنید، یک کار کوچک را امتحان کنید. مثلاً اگر میخواهید با گوشی کاری را یاد بگیرید، از کسی بخواهید فقط همان یک مرحله را نشانتان بدهد؛ بعد خودتان انجامش دهید. لازم نیست خودتان را با سیسالگیتان مقایسه کنید. «هنوز بلد نیستم» با «از من گذشته» فرق دارد.
کمک گرفتن، اختیار شما را از بین نمیبرد. شاید برای رفتوآمد یا کاری با گوشی کمک بخواهید، اما هنوز خودتان تصمیم میگیرید چه میخواهید. ببینید کدام کارها را دوست دارید شخصاً انجام دهید و کجا کمک گرفتن، کار را راحتتر یا امنتر میکند. مستقل بودن به این نیست که هیچوقت به کسی نیاز نداشته باشید.
پیادهروی ارزشمند است، ولی بلند شدن از صندلی، حمل وسایل و حفظ تعادل به تواناییهای دیگری هم نیاز دارند. به بقیه روز هم نگاه کنید: چند ساعت بیحرکت مینشینید؟ اگر میخواهید فعالیت تازهای اضافه کنید، آن را با توان بدنی و شرایط پزشکی خودتان هماهنگ کنید.
ترستان را جدی بگیرید، ولی نگذارید تنها راهحل، بیحرکت ماندن باشد. روشن بودن مسیر شب، جمع کردن سیمها و فرشهایی که زیر پا گیر میکنند، و توجه به قدرت و تعادل بدن میتوانند کمک کنند. اگر زمین خوردهاید یا سرگیجه دارید، درباره علت آن و حرکت مناسب خودتان با پزشک صحبت کنید.
وقتی سالها ساعت مشخصی برای کار یا مسئولیتی داشتهاید، روزهای خالی ممکن است غریب باشند. قرار نیست همان برنامه قبلی را برگردانید یا تمام ساعتهایتان را پر کنید. کاری پیدا کنید که خودتان برایش شوق دارید؛ نوشتن خاطرات، رسیدگی به گلها یا یاد گرفتن چیزی که همیشه کنجکاوتان کرده است.
هر فراموشیای به معنی آلزایمر نیست؛ حواسپرتی و کم شدن تمرکز هم میتوانند در یادآوری اثر بگذارند. برای ذهنتان کارهای دلخواه داشته باشید؛ خواندن، حفظ کردن شعر یا یاد گرفتن مهارتی تازه. اگر فراموشی تازه شروع شده، بیشتر میشود یا کارهای روزانهتان را بههم میزند، برای بررسی علت با پزشک صحبت کنید.
لازم نیست خواب بههمریخته را فقط به حساب سن بگذارید. به ساعت خواب و بیداری و عادتهای پیش از خواب توجه کنید و ببینید چه چیزی شب بیدارتان میکند. اگر بیخوابی ادامه دارد یا خروپف میکنید، آن را با پزشک در میان بگذارید و درباره قرص خواب خودسرانه تصمیم نگیرید.
خواستهتان را روشن و بیگلایه بگویید. مثلاً «دلم میخواهد بیشتر صدایت را بشنوم؛ میشود هفتهای دو بار حرف بزنیم؟» ممکن است تا امروز ندانسته باشند شما چه میخواهید. در کنار رابطه با فرزندان، برای دیدن دوستان و آشنا شدن با آدمهای تازه هم جا بگذارید.
محبتِ عملی ارزش خودش را دارد، اما بعضی حرفها را باید شنید. شاید کسی مدتهاست منتظر است «دوستت دارم» را از شما بشنود. اگر دلخوریای مانده، «ببخشید» یا «ممنونم» هم میتواند راه گفتوگو را باز کند. لازم نیست جمله خاصی پیدا کنید؛ به زبان خودتان بگویید.
کار با گوشی و رسیدگی به امور مالی، خواب، خوراک، شنوایی و بینایی هم بخشی از زندگی روزمرهاند. اگر کاری را بلد نیستید، یاد گرفتنش را از خودتان دریغ نکنید. اگر هم در شنیدن، دیدن یا حال جسمیتان تغییری حس میکنید، آن را بدون بررسی به سن نسبت ندهید. برای کارهایی که دوست دارید، حتی لباس پوشیدن به سلیقه خودتان، هم وقت بگذارید.
حالا دوست داریم از شما بشنویم
برای شما، زندگی بهتر پس از ۶۰ سالگی از کجا شروع میشود؟ شاید از یک کار تازه، یک قرار با دوست یا رسیدگی به خوابتان. اگر تجربه یا سؤالی دارید، پایین همین صفحه بنویسید. شاید تجربه شما به درد کسی بخورد که همین سؤال را دارد.
این ویدیوها برای آموزش عمومی تهیه شدهاند و جای بررسی فردی پزشکی را نمیگیرند.